Powszechne zainteresowanie zjawiskiem UFO na świecie zostało zapoczątkowane przez obserwacje Kennetha Arnolda z 24 czerwca 1947 roku. W krótkim czasie po tym zdarzeniu zaczęli pojawiać się ludzie oraz organizacje rejestrujące i badające takie zdarzenia. Ruch ufologiczny zaczął się szybko rozwijać i rozprzestrzeniać. Fala ta ominęła jednak zarówno Polskę jak i pozostałe kraje bloku socjalistycznego, gdzie do wszystkich nowości z "imperialistycznego zachodu" podchodzono negatywnie.
Jedna z pierwszych publikacji związanych z UFO był artykuł z "Problemów" z roku 1951. Opublikowano tam list czytelnika dotyczący katastrofy tunguskiej z 1908 roku. W ślad za tym listem pojawiły się następne dotyczące tego tematu.
W połowie lat pięćdziesiątych ukazało się kilka publikacji Kazimierz Zalewskiego, który był pierwszym polskim badaczem UFO. W ślad za nimi zaczęły się pojawiać następne. W 1957 odnotowano ich 19, a w 1958 już 98.
Z czasem liczba publikacji o UFO, głównie za sprawa cykli o UFO na świecie Andrzeja Trepki publikowanych w wielu różnych pismach, zaczęła rosnąć coraz bardziej. Wzrost liczby publikacji na ten temat wywołał zainteresowanie czytelników, którzy zaczęli przysyłać do redakcji różnych pism opisy własnych obserwacji. Skłoniło to dziennikarzy do wyjazdów w teren w celu dokładniejszego zapoznania się z ciekawszymi obserwacjami i zapoczątkowało pierwsze próby rejestracji obserwacji UFO z terenu Polski.
Okres swego rodzaju "ufologicznego kryzysu" trwał do początku lat siedemdziesiątych. Od czasu do czasu ukazywały się co prawda wzmianki o obserwacji UFO, ale były one z miejsca "wyjaśniane" i ośmieszane. W 1961 roku ukazała się pierwsza polska książka dotycząca UFO - "Latające talerze" Janusza Thora - jednak najprawdopodobniej została ona napisana w latach 58, 59 kiedy zainteresowanie UFO było duże, a jedynie opóźniło się jej wydanie.
Kolejna fala zainteresowania UFO rozpoczęła się na początku lat 70-tych. Od roku 1973 liczba artykułów na temat UFO w prasie zaczęła stopniowo rosnąć. Zaczęły się pojawiać obszerne, poważne opracowania, oraz wyłoniło się grono popularyzatorów, z których najbardziej znani byli Zbigniew Blania, Andrzej Donimirski, Arnold Mostowicz i Lucjan Znicz.
Ten ostatni w roku 1976 rozpoczął w tygodniku "Fakty" publikacje cyklu "Goście z kosmosu?", który miał w zamierzeniu obejmować tematy pokrewne ufologii (np. katastrofa tunguska). Cykl ten był kontynuowany aż do 1990 roku.
W tym czasie w różnych miastach Polski zaczęły się organizować grupy ludzi zainteresowanych tematem UFO. Początkowo ich działania ograniczały się do nieoficjalnych spotkań we własnym gronie i wymiany materiałów oraz poglądów. Duże zasługi w tym okresie działalności położyła Emma Popik z Gdańska.
Przełomem dla polskiej ufologii był dzień 8 lipca 1978 roku. Wtedy to powstała pierwsza polska nieoficjalna organizacja ufologiczna Klub Kontaktów Kosmicznych założona przez Lucjana Znicza. Klub postawił sobie za zadanie nawiązanie kontaktu z ludźmi poważnie interesującymi się UFO, informowanie społeczeństwa o tym zjawisku, zdopingowanie polskiej nauki do prowadzenia badań w tym zakresie oraz zgromadzenie materiałów do tych badań. Klub liczył około 100 członków z różnych miast Polski utrzymujących ze sobą kontakt listowny. Wkrótce zawiązały się w nim specjalistyczne zespoły np. Kolegium Rejestracji NOL (spolszczona nazwa UFO), oraz zaczęły się ukazywać opracowania na temat tego zjawiska.
Kilka lat wcześniej w 1975 roku w Krakowie powstała sekcja ufologiczna przy Klubie Miłośników Fantastyki. Początkowo sekcja liczyła niewielu członków, jednak z czasem ich liczba wzrosła. W 1981 roku sekcja wydala pierwszy numer biuletynu ufologicznego "Wizje Peryferyjne". Było to pierwsze polskie pismo ufologiczne, miało jednak bardzo mały nakład i zasięg. Przedstawiano w nim artykuły polskich badaczy UFO, jak również przedruki artykułów zachodnich dotyczące tego zjawiska.
Biuletyn spowodował napływ do sekcji nowych członków, tak, że z czasem odłączyła się ona od Klubu Miłośników Fantastyki i w ten sposób w 1983 roku powstała kolejna polska organizacja ufologiczna - Krakowski Klub Popularyzacji i Badań UFO. Jego prezesem został Bronisław Rzepecki. W 1983 roku powstała tez kolejna organizacja ufologiczna - Łódzki Klub Kosmiczny "Para-UFO". Jego prezesem został mgr Bogdan Grzywa. Wszystkie te organizacje głównie zajmowały i zajmują się nadal popularyzacja zagadnienia UFO poprzez wykłady, odczyty oraz rejestracja obserwacji UFO z terenu Polski. Rozpoczęto również nawiązywanie kontaktów, a później stałej współpracy z zagranicznymi organizacjami ufologicznymi.
W 1983 roku miały miejsce również dwa inne ważne wydarzenia. 19 lutego w Muzeum Techniki w Warszawie odbyło się pierwsze spotkanie przedstawicieli polskich organizacji ufologicznych. M.in. omówiono na nim zasady przyszłej współpracy oraz możliwości rozwoju ruchu ufologicznego w Polsce. Krakowski Klub Popularyzacji i Badań UFO podjął się stworzenia kolejnych klubów ufologicznych oraz organizacji I Ogólnopolskiego Zjazdu Ufologicznego. Krakowska organizacja wywiązała się z obu zobowiązań. Do września 1983 roku powstało szereg nowych organizacji ufologicznych m.in. w Poznaniu, Lublinie, Gdańsku, Szczecinie. W dniach 23-25 września odbył się w Krakowie I Ogólnopolski Zjazd Ufologiczny. Niezależnie od Zjazdu w maju odbyło się spotkanie przedstawicieli KKK i WTBNOL "UFO-Video" na którym ustalono zasady współpracy miedzy tymi organizacjami.
W Zjeździe brało udział ok. 50 osób z różnych organizacji ufologicznych. Miano na nim omówić zasady współpracy oraz możliwości rozwoju ruchu ufologicznego w Polsce, co nie do końca osiągnięto. Część organizacji chciała ściśle ze sobą współpracować, jednak część chciała działać na własne konto. Na Zjeździe wybrano 6 głównych ośrodków mających koordynować działania na swoim terenie. Były to: Warszawa, Gdańsk, Szczecin, Łódź, Kraków, Rzeszów.
Rok 1984 nie był najbardziej szczęśliwy dla ufologii w Polsce. Wiele klubów ufologicznych uległo rozwiązaniu. Pojawiły się za to grupy pseudo-ufologiczne, których działania i głoszone poglądy nie miały wiele wspólnego z prawdziwymi badaniami UFO.
W styczniu 1984 roku Krakowski Klub Popularyzacji i Badań UFO został oficjalnie zarejestrowany i przemianowany na Krakowskie Towarzystwo Badań NOL. W tym roku odbył się również II Ogólnopolski Zjazd Ufologiczny zorganizowany przez Szczeciński Klub Popularyzacji i Badań UFO.
III Ogólnopolski Zjazd Ufologiczny odbył się we wrześniu 1985 roku w Lublinie (zorganizował go Lubelski Klub Popularyzacji i Badań UFO). Na Zjazd zaproszono różnych naukowców, niestety żaden z nich się nie zjawił. Na Zjeździe oprócz przedstawicieli organizacji ufologicznych dopuszczono do głosu również osoby spoza nich. Swoje poglądy zaprezentowało m.in. kilku pseudo-ufologów, co spotkało się z krytyka reszty badaczy. W 1985 roku Wydział Społeczno-Administracyjny Urzędu miasta Krakowa rozwiązał Krakowskie Towarzystwo Badań NOL motywując to prowadzeniem działalności gospodarczej (rozprowadzanie materiałów ufologicznych) bez wymaganego zezwolenia. Jednak zaraz na jego miejsce Bronisław Rzepecki utworzył nieformalną Grupę Badań NOL.
Po krótkiej "zapaści" z lat 84 i 85 polska ufologia zaczęła wychodzić z dołka. Rozpoczął się okres nawiązywania coraz ściślejszej współpracy miedzy organizacjami ufologicznymi w Polsce. W lutym 1986 odbyło się spotkanie GBNOL, WTBNOL "UFO-Video" i KKK które zaowocowało Ogólnopolskim Spotkaniem Przedstawicieli Klubów i Towarzystw Ufologicznych które odbyło się we wrześniu 1986 roku. Byli na nim obecni przedstawiciele: KKK, WTBNOL "UFO-Video", Sekcji Badań Zjawisk NOL "Internol" ze Szczecina oraz Lubelski KPiBNOL. Nie zjawili się - mimo zaproszenia - przedstawiciele organizacji z Lodzi i Wrocławia. Pozostałych klubów nie zapraszano gdyż uznano, że niewłaściwie i nierzetelnie prowadza oni swoje badania. Jednym z najważniejszych wyników tego zjazdu było utworzenie "Centralnej Kartoteki Anomalnych Zjawisk Wizualnych w Polsce". Zawiera ona spis obserwacji poczynionych w Polsce od 1947 roku. Obserwacje te podzielono na 3 kategorie:
1. Obserwacje niezidentyfikowane czyli "prawdziwe UFO", które z kolei podzielono na:
* "Dobre" (POLUFOCAT)
* "Prawdopodobne" (POLPOSSIBLECAT)
2. Obserwacje zidentyfikowane
3. Obserwacje z niekompletnymi danymi, ze sprzecznymi oświadczeniami świadków itp. oraz te które zostały zgłoszone ale nie zarejestrowane.
W roku 1986 podpisano również porozumienie o współpracy miedzy Krakowska Grupa Badań NOL a Wrocławskim Klubem Popularyzacji i Badań NOL. Dwa kolejne spotkania przedstawicieli organizacji ufologicznych zorganizowano w 1987 i 1988 roku. Służyły one podsumowaniu dotychczasowych prac oraz wytyczeniu kierunków dalszych działań. W 1989 roku nie zorganizowano żadnego spotkania, za to przeprowadzono większość prac ustalonych na spotkaniu w 1988. W roku 1987 miały miejsce również dwie inne znaczniejsze imprezy ufologiczne. Pierwsza było zorganizowane w maju przez Lubelski KPiBNOL "seminarium emilcińskie", poświęcone najsłynniejszemu polskiemu CE-III - wzięciu w Emilcinie. Zaproszono na te spotkanie m.in. bohatera tego zdarzenia Jana Wolskiego. Druga impreza było spotkanie z okazji 40-lecia współczesnej ery UFO zorganizowane w listopadzie przez Warszawskie Towarzystwo Badań NOL "UFO-Video". Zaproszono na nie osoby które od roku 1947 roku odegrały znaczącą role w badaniach UFO w Polsce. Byli to przedstawiciele organizacji ufologicznych, dziennikarze, naukowcy, autorzy książek. Przedstawiono kilka referatów, zaprezentowano również kilkanaście zdjęć UFO wraz z odpowiednim komentarzem. Część z nich po ekspertyzie okazała się fałszywa, część przedstawiała ogólnie znane zjawiska, jedynie część prawdopodobnie przedstawiała prawdziwe UFO. Organizatorzy zorganizowali również dwie wystawy: polskich i obcojęzycznych książek i czasopism ufologicznych oraz dokumentacje kilku znaczących przypadków obserwacji UFO z terenu Polski. Należy jeszcze wspomnieć o tym, że do 1990 roku wydano 9 książek w całości poświęconych UFO. Były to:
* Jerzy Domański "Zagadka epoki" - 1979
* Janusz Wojciechowski "UFO i prawdziwe latające talerze" - 1982
* Carl Gustaw Jung "Nowoczesny mit. O rzeczach widywanych na niebie" - 1982
* Lucjan Znicz "Goście z Kosmosu? Nieznane Obiekty Latające" tom I - 1983
* Lucjan Znicz "Goście z Kosmosu? Nieznane Obiekty Latające" tom II - 1985
* Janusz Thor "Poza czasem i światem" - 1987
* Lucjan Znicz "Goście z Kosmosu? Nieznane Obiekty Latające" tom III - 1988
* Zbigniew Blania-Bolnar "Obecność UFO" - 1988
Ponadto w kilkunastu innych książkach poświęcono trochę miejsca temu zjawisku. Ukazało się tez kilkanaście biuletynów ufologicznych m.in. wspomniany wcześniej biuletyn "Wizje Peryferyjne" jednak miały one niewielki zasięg i były przeznaczone do użytku wewnętrznego przez ufologów. Tak mniej więcej wygląda historia ruchu ufologicznego w Polsce w latach 1947-1989. Opisałem ją na podstawie książki Krzysztofa Piechoty i Bronisława Rzepeckiego "UFO nad Polska".
Jak ruch ufologiczny w Polsce wygląda obecnie (czyli pod koniec 1997 roku) ?
Z tego co mnie wiadomo obecnie istnieją co najmniej 4 większe organizacje ufologiczne:
* Warszawskie Towarzystwo Badań NOL "UFO-Video"
* Krakowska Grupa Badań NOL
* Klub Kontaktów Kosmicznych
* Wrocławski Klub Popularyzacji i Badań NOL
Od 1990 wydawany jest powszechnie dostępny (no, przynajmniej teoretycznie powszechnie, bo w praktyce bywa różnie - zależy od kiosku i miejscowości) kwartalnik ufologiczny "UFO". Od niedawna wychodzi również drugi kwartalnik "Czas UFO" dostępny tylko w prenumeracie. W latach 90-tych wydano również sporo ciekawej literatury ufologicznej.
Autor artykułu: Marek Nastkiewicz
Komentarze
RSS feed for comments to this post.